Raport 2020

Polska na drodze zrównoważonego rozwoju
logo
logo
Cel 1
Cel 2
Cel 3
Cel 4
Cel 5
Cel 6
Cel 7
Cel 8
Cel 9
Cel 10
Cel 11
Cel 12
Cel 13
Cel 14
Cel 15
Cel 15
Cel 15

Cel 17. Wzmocnić środki wdrażania i ożywić globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju

Oficjalna Pomoc Rozwojowa

Cele Zrównoważonego Rozwoju zostały wyznaczone dla całego świata, dlatego ich osiągnięcie wymaga partnerskiej współpracy wielu krajów i szczególnego wsparcia państw o niższym poziomie rozwoju gospodarczego. Jest ono udzielane m.in. poprzez Oficjalną Pomoc Rozwojową (ang. Official Development Assistance, ODA), inicjatywę trzydziestu państw wysokorozwiniętych należących do Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD. Od 2005 r. wartość udzielanej co roku Oficjalnej Pomocy Rozwojowej zwiększyła się o 22% do ponad 150 mld USD, co stanowi 0,29% łącznego dochodu narodowego brutto (DNB) państw-dawców tej pomocy. Jest to jednak nadal znacznie poniżej docelowej wartości 0,7% DNB, którą kraje zobowiązały się osiągnąć do 2030 r.

Całkowita wartość Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (mld USD)

Pobierz więcej danych (.xls)
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
122,67 115,88 106,90 119,33 121,18 127,86 126,69 121,85 128,28 130,33 138,46 153,65 153,36 150,06 150,23

Oficjalna Pomoc Rozwojowa udzielana jest w ramach dwustronnej (bilateralnej) współpracy krajów-darczyńców i beneficjentów lub współpracy wielostronnej prowadzonej za pośrednictwem organizacji międzynarodowych. Największa część środków przekazywana jest w formie pomocy dwustronnej. Jej roczna wartość wynosi ponad 105 mld USD (w 2005 r. 95 mld USD) i sięga ok. 70% globalnej ODA. Beneficjentami pomocy bilateralnej są przede wszystkim kraje afrykańskie (do których w 2018 r. trafiło ponad 30 mld USD, tj. blisko 29% globalnej pomocy) oraz azjatyckie (26 mld USD, odpowiednio 25%). Pomoc rozwojowa w największym stopniu wykorzystywana jest do sfinansowania działań służących poprawie infrastruktury i usług społecznych (ponad 46 mld USD), w tym na cele rządowe i społeczeństwa obywatelskiego (16,1 mld USD) oraz edukację (9,1 mld USD). Istotna część ODA przeznaczana jest także na poprawę infrastruktury gospodarczej (21,9 mld USD) oraz pomoc humanitarną (14,7 mld USD).

Coraz częściej wykorzystywana jest jednak forma współpracy wielostronnej, której roczna wartość wzrosła do ok. 45 mld USD i stanowi blisko 30% globalnej ODA, wobec 23% w 2005 r. Głównym światowym darczyńcą w ramach działań multilateralnych jest Unia Europejska, której wkład stanowi ok. jednej trzeciej całkowitej ODA udzielonej za pośrednictwem organizacji międzynarodowych (w 2018 r. UE przekazała ponad 15 mld USD, co stanowiło 34% światowej ODA).

Wartość bilateralnej Oficjalnej Pomocy Rozwojowej wg. regionów (mld USD)

Pobierz więcej danych (.xls)
2005 2018
AFRYKA 27,5 30,4
AMERYKI 5,6 6,9
AZJA 43,7 25,9
EUROPA 2,8 3,0
OCEANIA 0,1 0,3

Przepływy Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne (BIZ) są ważną formą transferu kapitału i technologii z krajów wysokorozwiniętych do krajów o niższym poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego. Od 2005 r. wartość rocznych Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych na świecie wzrosła o ponad 60% do ok. 1540 mld USD. Ponad połowę globalnych BIZ stanowią inwestycje lokowane w krajach rozwiniętych. Ich udział jest jednak mniejszy niż w 2005 r., przy wyraźnym wzroście zainteresowania krajami rozwijającymi się, do których trafia 44% globalnych BIZ (wobec 35% w 2005 r.). Pozostała część światowych BIZ (ok. 4%) kierowana jest do krajów przechodzących transformację. Z kapitału lokowanego w krajach rozwijających się najwięcej (ponad 60%) trafia do państw azjatyckich, ponad 20% inwestowane jest w krajach Ameryki Łacińskiej i Karaibów, a niespełna 10% w krajach afrykańskich.

Całkowita wartość Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych (mld USD)

Pobierz więcej danych (.xls)
2005 2018
ŚWIAT 947,7 1539,9
Kraje rozwinięte 585,8 800,2
Kraje rozwijające się 331,3 684,7
AFRYKA 29,3 45,4
AMERYKI 207,7 460,9
Ameryka Północna 130,5 296,7
Ameryka Łacińska i Karaiby 77,2 164,2
AZJA 237,2 517,7
EUROPA 500,3 473,1
OCEANIA -26,8 42,8

Polska pomoc rozwojowa

Współpraca rozwojowa stanowi integralną część polskiej polityki zagranicznej i jest prowadzona na podstawie Ustawy o współpracy rozwojowej z dnia 16 września 2011 r. oraz Wieloletnich Programów Współpracy Rozwojowej. Ramy wsparcia udzielanego w ostatnich latach określał Wieloletni Program Współpracy Rozwojowej na lata 2016-2020. Jako priorytetowe kierunki geograficzne zostały w nim wskazane kraje Partnerstwa Wschodniego (Białoruś, Gruzja, Mołdawia i Ukraina) oraz wybrane kraje Afryki, Azji i Bliskiego Wschodu (Etiopia, Kenia, Liban, Mjanma, Palestyna, Senegal, Tanzania, Uganda). Zgodnie z Programem pomoc miała koncentrować się na sześciu obszarach tematycznych, tj. dobrym rządzeniu, demokracji i prawach człowieka, kapitale ludzkim, przedsiębiorczości i sektorze prywatnym, zrównoważonym rolnictwie i rozwoju obszarów wiejskich oraz ochronie środowiska.

Głównym celem działań podejmowanych przez Polskę jest wsparcie krajów rozwijających się, w szczególności krajów partnerskich, w oparciu o zasady solidarności międzynarodowej. W ciągu ostatniej dekady świadczona przez Polskę Oficjalna Pomoc Rozwojowa, mierzona ekwiwalentem grantu1, wzrosła ponad dwukrotnie do blisko 3 mld zł. Jednocześnie poprawiła się relacja ODA do dochodu narodowego brutto z 0,08% w 2010 r. do 0,12%, przy czym do 2030 r. planowane jest osiągnięcie 0,33%.

Całkowita wartość polskiej ODA w 2019 r. wg największych biorców (mln PLN)

* Kwota uwzględnia wpłatę na Unijny Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji na rzecz wsparcia uchodźców syryjskich w kwocie 39,92 mln PLN.

Pobierz więcej danych (.xls)
mln PLN
Ukraina 303,55
Białoruś 150,29
Turcja* 51,61
Tanzania 39,05
Indie 29,05
Mongolia 27,23
Chiny 20,52
Kenia 16,00
Irak 13,26
Gruzja 11,04
Mołdawia 10,62
Liban 8,55

Przeważającą część polskiej pomocy rozwojowej (ponad 70%) udzielano w ramach współpracy wielostronnej. W 2019 r. w tej formie wsparcia Polska przeznaczyła dla krajów rozwijających się 2,1 mld zł, tj. dwukrotnie więcej niż w 2012 r. Większość tych środków (1,8 mld zł) przekazano za pośrednictwem Unii Europejskiej, a pozostałą część − za pośrednictwem podmiotów działających w Systemie Narodów Zjednoczonych, regionalnych banków rozwojowych oraz instytucji grupy Banku Światowego.

W ramach pomocy dwustronnej (30% polskiej ODA) Polska kierowała środki głównie do krajów priorytetowych (wyszczególnionych w Wieloletnim Programie Współpracy Rozwojowej), a także do innych państw będących na liście beneficjentów ODA Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD. W 2019 r. polska pomoc dla tych krajów wyniosła 0,9 mld zł, ponad dwukrotnie więcej niż w 2012 r. Ponad połowa tej kwoty trafiła na Ukrainę (0,3 mld zł) oraz Białoruś (0,2 mld zł).

Blisko 59% całej polskiej ODA przeznaczone zostało na stypendia i koszty kształcenia. Pozostała część została przekazana na finansowanie m.in. działań projektowych (15%), wpłaty celowe do instytucji międzynarodowych (11%) oraz umów kredytowych (10%).

1 Ekwiwalent grantu umożliwia wyodrębnienie elementu darowizny, zawartego w pożyczkach ODA. Wylicza się go w oparciu o wartość bieżącą pożyczki i przyszłych jej spłat, przy zastosowaniu stopy dyskontowej.

Polska dwustronna Oficjalna Pomoc Rozwojowa wg przeznaczenia w 2019 r. (%)

Pobierz więcej danych (.xls)
%
stypendia i koszty kształcenia 58,8
pozostałe projekty 14,8
wpłaty celowane do instytucji międzynarodowych 10,6
umowy kredytowe 10,2
koszty utrzymania uchodźców w Polsce 2,6
pomoc techniczna 1,7
koszty administracyjne 1,0
edukacja globalna 0,3

Stabilność makroekonomiczna

Dla zapewnienia stabilnej i długofalowej pomocy finansowej krajom rozwijającym się kluczowa jest dbałość o stan finansów publicznych państw, które udzielają wsparcia. Wśród krajów UE utrzymanie niezbędnej dyscypliny finansowej ma zapewnić przestrzeganie paktu stabilności i wzrostu, zgodnie z którym deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w poszczególnych krajach członkowskich nie powinien przekraczać 3% PKB, a dług − 60% PKB. W przeszłości osłabienie koniunktury gospodarczej prowadziło do trudności z zachowaniem dyscypliny budżetowej i jednoczesnym spełnianiem obydwu kryteriów – w wielu przypadkach zarówno deficyt, jak i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych znacznie przekraczały wartości referencyjne. Wraz z korzystniejszą koniunkturą gospodarczą obserwowano poprawę stanu ich finansów publicznych, a w niektórych krajach notowano rekordowo niski deficyt lub nadwyżkę. Natomiast dług publiczny w wielu państwach nadal przekracza dopuszczalny poziom 60% PKB.

Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (w % PKB)

Pobierz więcej danych (.xls)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
EU-28 -6,4 -4,6 -4,3 -3,3 -2,9 -2,3 -1,7 -1,0 -0,7 -0,8
PL -7,4 -5,0 -3,8 -4,2 -3,6 -2,6 -2,4 -1,5 -0,2 -0,7

W Polsce deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszył się z 7,4% PKB w 2010 r. do 0,7% PKB i jest nieznacznie niższy niż przeciętna dla UE (0,8% PKB). Dług tego sektora obniżył się natomiast z 53,5% PKB do 45,7% PKB, odnotowując tym samym najniższy poziom w ciągu ostatniej dekady (przy średniej dla UE-28 wynoszącej 79,2% PKB). Wśród krajów członkowskich UE nadwyżka oraz relatywnie niski dług sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzymuje się m.in. w Danii, Luksemburgu, Holandii oraz Szwecji, tj. krajach przeznaczających najwięcej środków na pomoc rozwojową w relacji do dochodu narodowego brutto.

Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (w % PKB)

Pobierz więcej danych (.xls)
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
EU-28 79,5 82,0 84,4 86,3 86,9 84,9 83,8 82,0 80,3 79,2
PL 53,5 54,7 54,4 56,5 51,1 51,3 54,2 50,6 48,8 45,7

Raport 2020
Polska na drodze zrównoważonego rozwoju
Copyright (c) 2020 ApexCharts

logo
Główny Urząd Statystyczny
Aleja Niepodległości 208
00-925 Warszawa
SDG@stat.gov.pl